Lectio 28, de Notitia

By Petrus Plaoul

Edited by Jeffrey C. Witt

Edition: 2011.10-dev-master | October 04, 2011

Original Publication: LombardPress, Sacramento, CA, August 1st, 2011

License Availablity: free, Published under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 License

lectio28

Lectio 28, de Notitia

Utrum Deus reponatur in aliquo praedicamento vel in aliquo genere praedicamentorum

1In isto [quarto]quarto [1] articulo, videndum est utrum Deus reponatur in aliquo praedicamento vel in aliquo genere praedicamentorum.in aliquo praedicamento vel in aliquo genere praedicamentorum [2] Et quantum ad hoc non debet esse magnamagna [3] difficultas, utrum quaestio intelligiturintelligitur [4] V57va de rebus vel devel de [5] terminis, quia termini primo et principaliter ponuntur in genere, et consequenter res significatae per ipsos; ita quod quaerere, utrum Deus reponatur in aliquo genere est quaerere, utrum Deus immediate significetur per aliquem terminum sibi proprium repositum in aliquo genere, vel etiam secundum alios, utrum res quae est Deus reponatur in aliquo genere, quia, sicut in praedicamento vel genere terminumterminum [6] se habent secundum quaedam ordinem inter se, sic aliqui imaginantur quod correspondentescorrespondentes [7] se habeant res ad extra secundum certum ordinem inter se, secundum quem ordinem dicuntur reponi in genere.

2Circa istam materiam sunt variae opiniones doctorum et breviter Okam, Gregorius et Holcot et alii moderni plures tenent quod Deus reponitur in praedicamento, id est, quod Deus immediate significatur per aliquem terminum repositum in praedicamento sibi proprium, R ita quod iste terminus 'Deus' estest [8] in praedicamento substantiae, et etiam consequentur res, quae est Deus, reponitur in praedicamento substantiae.et etiam consequentur res, quae est Deus, reponitur in praedicamento substantiae [9] Et consequenter quodquod [10] Deus relative dicitur ad creaturasad creaturas [11] reponi in praedicamento relationis; et ita, quia agit, reponitur in praedicamento actionis, ita quod reponitur in diversis praedicamentis secundum quod significatur per terminos sibi proprios diversorum praedicatorum.

Opinio Ockham

3Unde circa istam materiam, scilicet, utrum Deus reponitur in aliquo praedicamento vel genere, Okam ponit aliqua.

4Primoprimo [12] quod genus est conceptus communiter multa individua et multas species significans.

5Secundo ponit quod dupliciter aliquid potest reponi in praedicamento. Uno modo tamquam terminus existens in coordinationecoordinatione [13] alicuius generis vel praedicamenti. Secundo modo tamquam res significata per talem terminum sic repositum in talitali [14] coordinatione talis praedicamenti.

6Tertio affirmative respondet ad quaestionem illam, utrum Deus reponatur in praedicamento.reponatur in praedicamento [15] Et dicitet dicit [16] quod sicsic [17] , id est, quod est aliquis terminus significans ipsum repositum in praedicamento, ita quod Deus concipitur per aliquem conceptum, et etiam concipitur per aliquem conceptum,et etiam concipitur per aliquem conceptum [18] et etiam significatur per terminumper terminum [19] repositum in aliquo genere velgenere vel [20] praedicamento. Et istudistud [21] probat sic, quia istudistud [22] non detrahit de sua perfectione et simplicitate, quia illud non arguit [23] [?] aliquam imperfectionem sive compositionem in ipso Deo, V57vb quia impertinens est sibi, si sic vel sic concipiamusconcipiamus [24] ipsum. Et per consequens, si concipiatur aliquo conceptu generali vel specifico reposito in praedicamento non videtur aliqualiter repugnare suae perfectioni et simplicitati. Verum est quod ipse Okam respondet ad auctoritatesauctoritates [25] antiquorum doctorum qui dicebant 'Deum non posse reponi in aliquo praedicamento' et unus doctor antiquus ad hoc allegabatallegabat [26] quod est articulusarticulus [27] condemnatus, scilicet, dicere [28] quod Deus reponiturreponitur [29] in praedicamento, error. Et istudistud [30] legi in uno doctore bene autentico.autentico [31]

7Okam respondet quod ipsi aequivocabant de praedicamento. Unde capiebant praedicamentum sive genus taliter ut esset compositum ex parte vel esset pars compositi, ita quod realiter esse in genere eis significabat esse tamquam pars; vel tamquamtamquam [32] compositum ex parte. Et isto modo bene concedo quod Deus non est in genere vel praedicamento, quia nec est pars nec compositum ex parte.

Contra Okam

8Contra istam po sitionem,positionem [33] arguitur, quia sicut visum est in prae cedenti lectione, Deus non est univocabilis, id est, univoce significabilis cum creatura ratione indigentiae et modi essendi, cum igiturigitur [34] Deus magisDeus magis [35] ex cedit substantiam creatam quamcumque et magis indi geat substantia quaecumque creata ipso Deo ipsumipsum [36] sustentante quamquod [37] accidens indigeat substantia creata vel separeturseparetur [38] R46rb ab ea a fortiori, scilicet, accidens propter istudistud [39] non possetposset [40] univocari cum substantia nec cum Deo creatura, et sic, si non possetposset [41] esse univocatio in terminis generalissimis a fortiori nec in specialioribus, ubi adhuc maior re quireretur convenientia et specialior quam in terminis generalissimis, ideo etc.

9Secundo, arguitur probandoprobando [42] quod conceptus Dei non sit in aliquo genere, quia si sic: vel reponeretur tamquam species vel tamquam individuum. Si tamquam species,si tamquam species [43] cum omnis conceptus specificusspecificus [44] sit aptus natus praedicari de pluribus vel ex suo[?]suo[?] [45] modo significandisignificandi [46] non sibi repugnat significare plura. sequitur quod conceptus Dei non excludet omnem pluralitatem terminorum,terminorum [47] quod est falsum. Si vero reponatur tamquam individuum, tunc oportebat quod species sibi immediata contineat immediate plura V58ra individua eiusdem speciei, et tunctunc [48] erunt plures dii eiusdem speciei.

10Tertio, arguitur supponendo radicem quam supponit Doctor Subtilis, scilicet, quod diffinitio vel conceptus specificus repositus in aliquo genere est talis quod non repugnat sibi poni primo vel secundo modo dicendi per se.sibi poni primo vel secundo modo dicendi per se [49] Etet [50] quod differentiae positae in eius diffinitione sintsint [51] supponentes propro [52] diversis rebus.rebus [53] In hoc videtur fundare totam imaginationem suamsuam [54] ad praedicandum quod Deus non est in aliquo praedicamento et quod repugnat sibi ratione suae simplicitatis et non angelo; licet angelus sit omnino simplex,lict angelus sit omnino simplex [55] dicit tamen quod diffinitio angeli continet differentias, et licet non sit possibile absolute quod competant diversis rebus, tamen illud non repugnat diffinitioni angeli. Diffinitioni autem Dei repugnat, quia diffinitio Dei secundum se totam excludit omnem potentialitatem per se primo et in secundo modo dicendi per se. Unde ex ista radice, diffinitioni rei repositae in praedicamento non repugnant primo et per se et in secundo modo dicendi per se,Unde ex ista radice . . .primo et per se et in secundo modo dicendi per se [56] quin differentiae potentiae in huiusmodi diffinitione supponant pro diversis, licet non sit ita a parte rei. Sed aliunde provenit quod Deus non reponitur in aliquoaliquo [57] praedicamento. Verbi gratia, capiamus diffinitionem animae et ponamus in ea plures differentias ut sensitivum, rationale, intellectivum, etc. Licet enim sensitivum et rationale sint idem in anima, tamen huic diffinitioni non repugnat primo et per se etet [58] in secundo modo dicendi per se quod esse sensitivum in anima sit aliud quam esse intellectivum vel rationale, licet per accidens, et ita stricte non capit Okam per se, et primo modo non est sic de Deo, quia secundum omnem differentiam repositam in eius diffinitione quaelibet esset actualissima et necessaria, ita quod quaelibet immediate ipsum Deum repraesentaret ut actualissimum et necesse esse. Et ideo, quia diffinitio ipsius repugnat R46va diffinitioni generis, ita consequenter repugnat diffinitio et per consequens non potest esse in genere.

11Item conceptus substantiae non sibi plus competit prout est praedicamentum quam conceptus sapientiae prout poniturponitur [59] in praedicamento qualitatis non dicitur de Deo, quia si sic, tunctunc [60] genus generalissimum illius praedicamenti, scilicet lili [61] 'qualitatis', verificaretur de Deo, et sic Deus esset qualitas,qualitas [62] igiturigitur [63] nec substantia competitcompetit [64] Deo prout est genus generalissimum.

Alia opinio

12Sequitur alia opinio quae ponit istam propositionem magis describendo genus: quod genus est illud quodquod [65] subtranscendente est praedicabile in quid de pluribus differentibus specie, quorum nulli repugnat per se ex sua diffinitione specifica quod in eoeo [66] sit compositio.

13Doctor Subtilis tenet quod li 'ens' et li 'vita' et omniaomnia [67] praedicata essentialia, quae vocantur trancendentia sunt omnia extra genus et extra praedicamenta. Et quantum est de me, sequendo opinionem quae magis mihi videturmihi videtur [68] theologica, etet [69] philosophica, et logicalis. Etiam si bene resolvaturresolvatur [70] illa praedicata non dicunturdicuntur [71] reponi in praedicamento, nec sunt genera secundum modum loquendi ipsorum doctorum et philosophorum. Ideo genus debet sic describi genus est illud quodquod [72] subtranscendente etc., sicut immediate dictum est, undeunde [73] et angelo et animae ex sua diffinitione specifica non repugnat per se compositio, licet illud sit impossibile.

Conclusio responsalis

14Ex quo sequitur conclusio responsalis ad articulum quod Deo repugnat esse in genere praedicamentali, et hoc ex quattuor, scilicet,scilicet [74] ex sua simplicitate, necessitate, unitate, et infinitate. Ex sua simplicitate, quia diffinitio sua specifica componitur ex praedicatis et differentiis nullam potentialitatem dicentibus; immo quaelibet differentia ibidem posita dicit purum actum simplicem. In aliis vero diffinitionibus est ordo quoadquoad [75] modos considerandi, quia generales differentiae sunt quodammodo potentialiorespotentialiores [76] quam magis speciales. Et ita potest induci de aliis tribus, scilicet, de necessitate, unitate, etet [77] infinitate, quia immediate quaelibet eius diffinitio et quilibet terminus repositus in illis immediate re praesentat vel significat immensitatem divinam et actum purum. Ideo quantum ad hoc non debet esse ordo talis sicut in aliis diffinitionibus. Ideo diffinitioni V58va ipsius Dei repugnat per se et immediate pluralitas sive compositio, ideo etc.

Opinio Ioannes de Ripa

15Sequitur alia opinio Magistri Ioannes de Ripa [78] qui absolute negat Deum univoce praedicari cum creaturis in quolibet praedicamento. Scotus [79] tamen hoc videtur negare, immo dicit quod potest univocari cum creaturis in quolibet praedicamento transcendente, sicut est in 'esse' etet [80] 'vivere' etc. Nec obstat illud quod dicit MagisterMagister [81] de Ripa quod non est ratio obiectialis communis Deo et creaturis; immoimmo [82] ratio entis est bene communis Deo et creaturis, quia est indifferensindifferens [83] ad finitum et R46vb infinitum et ita de rationibus aliorum praedicatorum transcendentium. Et ideo consequenter MagisterMagister [84] Ioannes de Ripa habet concedere quod Deus non est in aliquo praedicamento velpraedicamento vel [85] genere cum creatura, quia genus debet univoce praedicari de suis speciebus. Modo, iste tenet expresseexpresse [86] quod nulla potest esse univocatio Dei cum creaturis in esse propter defectumdefectum [87] rationis obiectalis, quia esse Dei est immensum et infinitum et esse creaturae est limitatum et imperfectum velimperfectum vel [88] finite perfectum. Ergo a fortiori nec poterit univocari cum creaturis in speciebus, ergo etc.etc. [89]

16Secundo ponit iste doctor quod creaturae univocantur inter se secundum praedicata perfectionalia,perfectionalia [90] quae communiter vocantur transcendentia, ut sunt 'esse', 'vivere', 'intelligere', et huiusmodi. Ideo reponunturreponuntur [91] in genere sive in praedicamento.

Opinio aliorum doctorum

17Alia est opinio Augustini, Gandavensis, Sancti Tomae et Magistri Sententiarum et generaliter omnium aliorum doctorum, id est, quodquod [92] omnes doctores concedunt quod Deus non est in aliquo genere, quamvis Gandavensis allegetalleget [93] Avicenam in sua Metaphysica in pluribus locis, ubi expresse ponit inin [94] numerando praedicamenta quod Deus non est in aliquo praedicamento. Ita quod nedum doctores nostri, immo etet [95] philosophi tenuerunt quod Deus non est in praedicamento; immo voluerunt aliqui doctores dicere quod opinio Aristotelis fuit quod omnes intelligentiae separatae etet [96] omnia immaterialia essent extraextra [97] genus. Magister Ioannes de Ripa vult inducere per auctoritatesauctoritates [98] ipsius Aristotelis quod res immateriales non reponuntur in V58vb genere, sicut intelligentiae. Unde Gandavensis in 2626 [99] quaestione articulo secundo primae partis suae Summae ponit rationes aliquas ad probandum omnino quod Deus non sit in praedicamento, unde dicit Deus non est res alicuius praedicamenti. Sed illa quae sunt ab eo per participationem reponuntur in generibus. Consequenter dicit quod ens in prima sui divisione dividitur in ens increatum et inin [100] ens creatum. Ens vero increatum non reponitur in aliquo genere. Sedsed [101] ens verovero [102] creatum est analogum ad decem genera generalissima, ita quod ens creatum adhuc analogice dicitur de decem generibus generalissimus sive praedicamentis.generalissimus sive praedicamentis [103] Et in isto sese [104] concordat Porphyrius et etiam Aristoteles quod ens non dicitur nisi analogice de substantia et accidente; et in hoc etiam concordat Augustinus De fide ad Petrum,Petrum [105] qui dicit quod ab istis praedicamentis Deus elongatur distantia summa. Hoc esthoc est [106] quod Deus propter supremitatemsupremitatem [107] perfectionem ipsius supra aliam Deus non taliter concipitur sicut concipimus per terminos repositos in praedicamento.praedicamento [108]

18Secundo sic: genus habet suas species secundum esse superioritatis et inferioritatis distinctum[?]distinctum [109] etet [110] esse generis R47ra participantis. Et ista ratio est satis difficilis si bene resolvatur, et istum modum habuerunt philosophi antiqui, et ipso saepe usiusi [111] sunt quod genus, se habet per modum materiae et differentia sivedifferentia sive [112] species per modum formae.formae [113] Et illud communiter solet exponi de terminis, licetlicet [114] realiter non fueritfuerit [115] eorum intentio. Ita quod realiter videntur imaginari quod a parte rei in genere debet esse quaedam potentialitas, ita quod genus sit quaedam quidditas sive essentia communis et quod differentia se habet per modum cuiusdamcuiusdam [116] esse, et tunctunc [117] cum illud esse sive illa differentia additur illi quidditati sive essentiae constituitur una species et ex additione alterius constituitur altera species et ex additione alterius constituitur alia species.et ex additione alterius constituitur alia species [118] Unde expressissime in hoc videntur innuere quod esse distinguitur ab essentia. Ita quod videntur imaginari unam essentiam communem generis, et postea imaginatur tot esse distincta quot sunt species distinctae. V59ra Et tuncet tunc [119] ex illa essentia quasiquasi [120] cum alio esse constituitur alia species, et cum alio et alio,cum alio esse constituitur alia species, et cum alio et alio [121] alia et alia species. Et ista opinio est bene difficilis, licet non sit verisimilis. Tamen doctores plures in hoc concordant quod, scilicet, esse et essentia realiter distinguuntur.

19Tertio arguiturarguitur [122] sic: Deus non est accidens nec substantia, ergo non est in aliquoaliquo [123] genere. Consequentia est nota.nota [124] Antecedens patet, quod non sit accidens notum est; sed quod non sit substantia patet, quia, sicut ipse Gandavensis Doctor Sollemnis dicit, duo sunt de ratione substantiae, ut est genus. Primum est in subiecto nonnon [125] esse, id est, quod non inhaereat alicui, et istudistud [126] ut dicit non sufficit. Ideo ponitur secundum quod est quod substantia sit apta nata subici modo istudistud [127] secundum repugnat Deo etc.etc. [128] Postea adducit Avicennam conclusio Metaphysicae suae, ubi dicit universitasuniversitas [129] habet principiumprincipium [130] quod est necesse esse quod non reponitur sub genere. Unde doctores antiqui, sicut fuit doctor iste et Linconiensis videntur dicere quod Deus sit exemplar rerum et quodquod [131] omnia fuit extractafuit extracta [132] ab eo.eo [133] Et primo substantiae,substantiae [134] deinde quasi a substantia emanant accidentia, et quia ista genera debentdebent [135] esse extracta. Ideo substantia ponitur genus primum et supra accidentia. Accidentia autem sunt posteriora, et, ut dixi in principio,ut dixi in principio [136] non facio hic difficultatem de terminis vel de rebus, quia aliquando capio terminos propro [137] rebus et e converso.et e converso [138] Sed istudistud [139] debet resolvi, sicut dictum est in principio.

Responsio de Plaoul

20Pro concordantia aliquali et declaratione antiquorum doctorum in ista materia aliqua sunt attendenda.aliqua sunt attendenda [140] Hichic [141] primo, attendendum est quod praedicamenta sunt artificialiter inventainventa [142] et causa doctrinae et facilitatis. Etiam et ex consequenti, sequitur quod potuerunt institui plures vel R47rb paucioresplures vel pauciores [143] quam decem.

21Quantum ad primum: praedicamenta instituta fuerunt propter infinitatem rerum et infinitum modum se habendi ipsarumipsarum [144] et istudistud [145] fuit valde utile reducere omnia et omnes modos se habendi vel conceptus de decem praedicamenta ad fa cilius et ad melius et distinctius intelligendum res.

22Quin autem potuerintpotuerint [146] fuisse plura vel pauciora vel non aeque commoda non videtur V59rb repugnantia. Unde expresse Simplicius, qui scripsit supra Praedicamenta Aristotelis multum elegantur,elegantur [147] reducit omnia praedicamenta AristotelisAristotelis [148] ad duo, alii vero ad tria, alii vero ad quattuor.

23Ad duo reducentes omniaomnia [149] praedicamenta reducebatreducebat [150] ad esse et ad esse quale velquale vel [151] aliquale. Ita quod omneomne [152] absolutum reducebant ad unum praedicamentum, scilicet, ad esse. Sedsed [153] omne quale reducebantur ad aliud, scilicet, ad esse aliquale, quia in talibus, licet fingere nomina, quia non semper habemus propria nomina imposita,imposita [154] sicut ipsemetipsemet [155] finxit Aristoteles in Praedicamentis qui aliquando significata[?]significata[?] [156] posuitposuit [157] loco generis, ita quod breviter istiisti [158] ponebant duo praedicamenta solum, scilicet, unum absolutum et aliud respectivum sive accidentale.

24Alii vero consideraverunt totam latitudinem omnium rerum et isti fuerunt iterumiterum [159] diversi, quia aliqui eorumeorum [160] solum [161] posuerunt duo praedicamenta, scilicet, substantia et qualitas,substantia et qualitas [162] et istius opinionis fuit Okam, quia Okam negat omne ens praeter substantiam et qualitatem. Quantum enimenim [163] est de quantitate non distinguitur a substantia vel qualitate; quantum est de relatione non distinguitur ab extremis; quantum est de motu non distinguitur a mobili; et sic de aliis. Et sic non posuit,posuit [164] nisi duasduas [165] ordinationesordinationes [166] rerum, scilicet,scilicet [167] substantiam et qualitatem.

25Alii vero posuerunt tres, scilicet, substantiam et qualitatem et quantitatem.Alli vero posuerunt tres . . .qualitatem et quantitatem [168]

26Alii vero posuerunt quattuor et superaddiderunt relationem et actionem et passionem, ita quod relatio distinguitur ab extremis,ab extremis [169] etet [170] actio et passio distinguiturdistinguitur [171] a qualitate, quae acquiritur.

28Alii vero posuerunt decem, sicut Scotus, qui posuitposuit [172] decem ordines rerum. Ideo correspondenter posuitposuit [173] decem ordinesordines [174] terminorum. Isto enim modo notum est qui vellet tenere opinionem Scoti et multorum aliorum quod li 'ens' sit nomen transcendens. Et tunctunc [175] si omnes termini absoluti reponerenturreponerentur [176] in aliquoaliquo [177] praedicamento, tunctunc [178] non esset revocandum in dubium quin Deus esset in praedicamento. Ita quod, qui vellet sic ordinare omnem terminum V59va absolutum de quo, alius praedicareturpraedicaretur [179] in quid sive quidditative esseesse [180] repositum in praedicamento, tunc ens esset genus generalissimum. Et tunctunc [181] R47va Deus reponeretur in genere. Et tunctunc [182] consequenter, si ens diceretur univoce de accidente et substantia, omnia accidentia quae significatur absolute per terminum absolutum reponerentur sub illo primo genere ens. Et forte quod de Deo habuerunt [183] antiqui ponentes ipsum in praedicamento istum modum considerandi, quia capiebant substantiam absolute prout convertitur cum ente, et quia substantiam non connotabatconnotabat [184] illis aliquodaliquod [185] imperfectum, ideoideo [186] reponebant Deum sub illo genere substantia. Et sic, si bene resolvantur,resolvantur [187] erunt concordes, quia sine dubio aequivocabant de praedicamento et de generibus generalissimis, quia illisillis [188] qui [189] non ponebant Deum reponi in praedicamento substantia connotabat eis aliquod imperfectum. Ideonon ponebant Deum reponi in praedicamento substantia connotabat eis aliquod imperfectum ideo [190] non reponebant [191] Deum in praedicamento. Aliis vero li 'substantia' nihil imperfectionis eis connotabat.nihil imperfectionis eis connotabat [192]

29Advertendum estest [193] tamen, redeundo ad primum, quod praedicamenta sunt nunc adinventa causae doctrinae et facilitatis doctrinae. Ideo subtilius imaginati sunt illi,illi [194] qui non posuerunt Deum in praedicamento quam illi, qui eum reposueruntreposuerunt [195] in praedicamento, quia ex quo praedicamenta sunt adin venta causa doctrine et secundum modum loquendi antiquorum traduntur praedicamenta secundum rationes et modos exprimentes naturas proprias rerum pro quibus supponunt et ordinem et habitudinem ipsarum, ergo illi quiqui [196] conceperunt DeumDeum [197] conceptu sibi proprio exprimenteexrimente [198] etc., magis attinxerunt finem illum quam per generalem modum concipiendi et cognoscendi ipsum, quia non curamus de ordine, nec de cognitione terminorum, nisi in ordine ad illa quae significant V59vb de quibus volumus habere scientiam. Et ideo quia antiqui philosophi immediate introducebantur ad conceptus magis altos et magis exprimentes proprias naturas rerum pro quibus supponuntpro quibus supponunt [199] . Ideo forte erant magis apti ad philosophandum.

30Pro intellectuintellectu [200] ergo antiquorum, qui videntur multamulta [201] dicere de comparationecomparatione [202] generis et differentiae, quia communiter exponuntur dicta sua de terminis, scilicet, quod genus est indifferens ad incurandum[?] hanc vel hanc speciem, sed per aliam et aliam differentiam componitur ex eo alia et alia species.species [203]

31Sed sine dubio antiqui philosophi quantum ad hoc referebant se ad res et ad [204] habitudines rerum, ita quod vocabant genus non terminum, sed rationem significatam per terminum, quae est quaedam quidditasquidditas [205] indifferens ad hanc vel hanc speciem. Differentia verovero [206] erit magis determinata, ideo genus magis habebat rationem materiae et differentiam rationem formae.

32Pro cuiuscuius [207] intellectuintellectu [208] ponam unum exemplum de anima intellectiva alias positum. Unde anima intellectiva, licet sit simplex res et indivisibilis, tamen multas habet operationes et particulares inclinationesinclinationes [209] sive naturas, utut [210] ita loquar.loquar [211] Primo enimenim [212] habet infimam, quae est existere, quae est infimus R47vb modus perfectionis suaesuae [213] et sua prima operatio est appetere existere. Et ista operatio velvel [214] conditio estest [215] generalis in omnibus. Deinde ascendendo habet varias operationes habet, enim influere formaliter in corpus quod informat, et istudistud [216] generaliter habet quaelibet forma habet. Consequenter adad [217] inclinationem ad hoc, ut sit in loco, id est, quod corpus quod informat et illud generaliter habet quaelibet forma habet[?]et illud generaliter habet quaelibet forma habet[?] [218] Consequenter quod complexio suasua [219] sit reducta ad debitum temperamentum et illam complexionem. Consequenter habet reducere ad debitum temperamentum sitet illam complexionem. Consequenter habet reducere ad debitum temperamentum sit [220] sibi in proportionata. Et itaita [221] consequenter ascendendo per gradus correspondentes speciebus consequenterconsequenter [222] habet anima quod sit sensitiva, et postea quod est intellectiva modo ad propositum anima considerata secundum operationem suam infimam ipsam habet obiectaliter rationem generis generalissimi, ita quod ipsa,ipsa [223] ut V60ra sic considerata, est obiectum generis generalissimi.generis generalissimi [224] Et ita ascendendo secundum eius operationes perfectiores, sequitursequitur [225] per terminos minus communes sive specialiores, et est secundum illas operationes, ut sic considerata obiectum illorumillorum [226] terminorum minus communium. Et sic tandem veniendo ad suam operationem perfectissimam,perfectissimam[?] [227] quae est intelligere, significatur per terminum specificum sibi proprium et in istis operationibus est ordo talis quod prima est quodammodo potentia ad secundam. Et ideo philosophi istas habitudines considerantes imposuerunt eiseis [228] terminos nunc transferendo suum modum loquendi ad rem nunc ad terminos.

33Item istudistud [229] potest reduci ad similitudinem formarum substantialium, ita quod, quid imaginati sunt quod secundum modum essendi, sit ordo formarum substantalium ut per aliquam formam res primo constituitur in esse et ista forma est imperfectiva et est im potentia ad recipiendum aliam. Et sic consequenter usque quod aliquod secundam formam propriam per quam constituiturin esset et ista forma . . .secundum formam propriam per quam constituitur [230] sub certa specie, et secundum istum ordinem potest imaginari ordo terminorum; unde per primam differentiam genus contrahitur ad istudistud [231] genus substantia per secundam differentiam ad genus specialius sive ad speciem specialiorem. Et sic consequenter usque ad propriam speciem; et sicsic [232] secundum istos duos modos potest salvari modus loquendi antiquorum qui suppositio quod ita non, tamen ita potest imaginari modus loquendi antiquorumqui suppositio quod ita non . . modus loquendi antiquorum [233] vel secundum modum loquendi Guillelmi Parisiensis, scilicet, quod creatura sit essentia sua, non tamen proprie suum esse. Sed Deus est suum esse.esse [234] Et tunctunc [235] secundum quod essentia rei actualiter variis specibus actuationis secundum hoc reponitur in diversis speciebus sive generibus, quia primo est in 'esse', secundo in 'vivere', tertio in 'intelligere', etc. Et secundum hoc, ut tetigi, R48ra potest fingi ordo terminorum.

34Alia est via ponendo distinctionem formalem a parte rei, licet concurrentconcurrent [236] identitate, sicut est de modo ponendi formalitates.

35Alia est opinio de Ripa quod in variis operationibus in qualibet reperitur instrumentum.instrumentum [237] Unde imaginatur quod ratio formalis essendi est illa a qua sumitur primum praedicatum generalem. Deinde ideo vivendi essetesset [238] secundasecunda [239] a qua sumeretursumeretur [240] secundum praedicatum minus generale quam primum. Et in eis esset aliqualis distinctio concurrerent, tamen identitate.

36Alia est via antiquorum, qui posuerunt universalia a parte rei sibi correspondentia, ita quod, secundum praedicamenta universalia erant universalia a parte rei sibi correspondentia,ita quod secundum praedicamenta . . .rei sibi correspondentia [241] ita quod idem erat 'esse' in omnibus, et idem erat 'vivere' in omnibus viventibus, et ita inita in [242] aliis. Et secundum illumillum [243] ordinem erat ordo terminorum, et inter omnes istos modos, reputo primum magis verisimilem et magis probabilem.et magis probabilem [244] Ideo eligatis quemcumque modum vos volueritis. Finaliter tamen magis consonando ad doctores antiquos tenendum est quod Deus non reponatur in praedicamento.

37Et tunc ad rationes in contrarium, quod Deus est in praedicamento relationis, quia relative dicitur, etc. Respondendum est quod non, quia relatio utut [245] dicitur de creaturis dicit quamdam perfectionis limitationem sive imperfectionem repugnantem Deo, ideo etc. Itaita [246] respondetur ad alias rationes, ita quod finaliter, si praedicatapraedicata [247] concedantur de Deo et creaturis, hoc non est univoce, sed analogice, etet [248] per quamdam transumptionem, etc. Et sic patet quid sic dicendum ad illum articulum, etc.et sic patet quid . . . ad illum articulum, etc. [249]

Apparatus Fontium

Apparatus Criticus